LEAD FROM THE BACKSEAT (LÃNH ĐẠO NGỒI GHẾ SAU)

Câu này không phải lúc nào cũng đúng. Đôi lúc nó là một sự tai hại. Nhưng có đôi lúc nó lại là một việc lãnh đạo rất nên làm. Đặc biệt là khi thực hành việc trao quyền toàn diện cho đội ngũ thì lãnh đạo cần lựa chọn một cách sáng suốt và tỉnh táo về “chiếc ghế sau” mà mình nên ngồi. Thế nào là trao quyền toàn diện? Có rất nhiều việc phải làm, nhưng nhất thiết để có thể “toàn diện” thì phải có các yếu tố: trao quyền quyết định, trao cả động lực, niềm tin cũng như kinh nghiệm, định hướng… giúp người nhận quyền có thể làm tốt việc của họ.

Nhưng ngồi phía sau không có nghĩa không làm gì. Lãnh đạo ngồi sau có thể quan sát ở tầm bao quát rộng và ở chiều sâu hơn, giữ một cái đầu lạnh và trạng thái tĩnh hơn là người ngồi ghế lái. Ngồi hẳn phía sau có thể nhìn được nhiều chiếc xe trong cùng đội hình hoặc nhiều thành viên trên bàn cờ tương tác với nhau, tức là góc nhìn trực thăng nhìn xuống. (Các hình tượng mang tính ví von.) Khi đó có thể hỗ trợ các bạn ngồi ghế lái những thông tin, những góc nhìn, những phân tích phi cảm xúc mà các bạn rất cần. Người ngồi sau cần mở hết các kênh tiếp nhận thông tin từ các hàng phía trước, đảm bảo mình nghe “chánh niệm” tức ít phán xét nhất có thể, hạn chế các thiên kiến, định kiến. Sự tương tác vẫn duy trì đủ để họ nói mình nghe và mình nói có người nghe. Nhưng tối kỵ là ngồi ghế sau mà chen quyền phát ngôn áp đặt người lái cần thế này, áp đặt góc nhìn và dành quyền hành động khi chưa cần thiết. Hãy dành đủ thời gian và không gian cho những người hàng trước lái xe, phụ lái xe, cho đến khi đến lượt mình được mời ra những quyết định trọng yếu, hoặc tình huống thật sự thiết yếu buộc mình phải can thiệp. Và luôn có mặt với tâm thế sẵn sàng để trợ giúp bằng ý kiến hay hành động.

Lãnh đạo từ ghế sau không phải núp hay là nhát. (Dù thực tế loại lãnh đạo này nhiều.) Lãnh đạo từ ghế sau là một phương pháp hữu hiệu có thể giúp cho sự phát triển của mọi người trên cùng chiếc xe, cho đội hình nhiều chiếc xe và cho chính bản thân người lãnh đạo. Quan trọng là cần hiểu đúng và làm đúng. Chữ “đúng” ấy bao hàm rằng hiểu đây chỉ là một sự lựa chọn không phải đương nhiên mà cũng chẳng phải ngẫu nhiên.